Τι είναι η αμβλυωπία;

Τι είναι η αμβλυωπία;

Το παιδικό μάτι είναι ένα εξαιρετικά ευαίσθητο όργανο που βρίσκεται διαρκώς σε εξέλιξη και η εξέλιξη αυτή είναι ραγδαία τους πρώτους μήνες της ζωής. Ως αισθητήριο όργανο της αντίληψης του φωτός και των οπτικών ερεθισμάτων οι οφθαλμοί σχεδόν τελειοποιούνται τους πρώτους έξι μήνες της ζωής ενώ το οπτικό σύστημα τα πρώτα έξι με επτά χρόνια της ζωής.

Αν για οποιοδήποτε λόγο διαταραχθεί η αλληλεπίδραση μεταξύ ματιών και εγκεφάλου τα πρώτα χρόνια της ζωής, η ανάπτυξη του οπτικού συστήματος θα καθυστερήσει και μπορεί κιόλας να ανασταλεί και η κατάσταση αυτή ονομάζεται αμβλυωπία ή αλλιώς τεμπέλικο μάτι.

Που οφείλετε η αμβλυωπία;

Η αμβλυωπία, οφείλεται στο γεγονός ότι κατά τη γέννηση, τα τμήματα του εγκεφάλου που εξυπηρετούν τη λειτουργία της όρασης είναι ατελή και η τελική τους δομή και λειτουργία εξαρτάται από την οπτική εμπειρία.

Αν για οποιοδήποτε λόγο διαταραχθεί η αλληλεπίδραση αυτή, το οπτικό σύστημα θα ατροφήσει. Αυτή η μόνιμη αναπηρία αν δεν αντιμετωπιστεί νωρίς εγκαθίσταται και συνοδεύει το παιδί για το υπόλοιπο της ζωής του.

Με τον όρο αμβλυωπία χαρακτηρίζουμε κάθε κατάσταση μειωμένης οπτικής οξύτητας, του ενός ή και των δύο ματιών, που επιμένει παρά τη διόρθωση κάθε διαθλαστικής ανωμαλίας (μυωπίας-υπερμετρωπίας-αστιγματισμού) και που η φυσική εξέταση δεν αποκαλύπτει οργανική αιτία που να την προκαλεί.

Μπορεί να έχουμε δηλαδή ένα τέλειο μάτι σε λειτουργία και ένα παιδί με χαμηλή όραση σε αυτό το μάτι γιατί ο εγκέφαλος (το τμήμα του εγκεφάλου που αντιλαμβάνεται και επεξεργάζεται τα οπτικά ερεθίσματα) δεν αναπτύχθηκε σωστά.

Πόσο συχνή είναι η αμβλυωπία;

Η αμβλυωπία είναι η πιο κοινή αιτία απώλειας της όρασης στα παιδιά. Οι στατιστικές διαφέρουν αλλά κυμαίνονται από 3%-7%.

Κατά μέσο όρο ένα στα είκοσι κατά τα άλλα υγιή παιδιά που κυκλοφορούν ανάμεσα μας έχει μειωμένη όραση από το ένα μάτι που θα μπορούσε να διορθωθεί αν είχε διαγνωστεί νωρίς.

Ο υποχρεωτικός οφθαλμ/κός έλεγχος στη προσχολική ηλικία δημιουργεί μια ψευδή εικόνα ασφάλειας που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα.
Ποια είναι τα πιο κοινά αίτια αμβλυωπίας;

Τα πιο κοινά αίτια είναι ο στραβισμός και η ανισομετρωπία.

Στραβισμό έχουμε όταν δεν ευθυγραμμίζονται τα δύο μάτια. Ανισομετρωπία έχουμε όταν υπάρχει σημαντική διαφορά του διαθλαστικού σφάλματος ανάμεσα στα δύο μάτια. Όταν δηλαδή ένα μάτι έχει π.χ σημαντική μυωπία, υπερμετρωπία ή αστιγματισμό ενώ το άλλο όχι.

Σκοπός κάθε θεραπευτικής μεθόδου για την αντιμετώπιση της αμβλυωπίας είναι να υποχρεώσει το μικρό ασθενή να χρησιμοποιήσει το αμβλυωπικό μάτι.

Αυτό γίνεται με:

  • την κάλυψη του <καλού> ματιού.
  • ατροπινισμό.
  • τη χορήγηση γυαλιών.

(1) Κάλυψη
Το κάλυμμα (παιδιατρικό αυτοκόλλητο), τοποθετείται στο μάτι που βλέπει καλύτερα για να αναγκάσουμε το παιδί να δει με το άλλο μάτι. Το κάλυμμα ανάλογα με την ηλικία του παιδιού και τη σοβαρότητα της κατάστασης παραμένει για 1-6 ώρες την ημέρα.

(2) Ατροπινισμός (φαρμακευτική αντιμετώπιση)
Ρίχνοντας μια σταγόνα ατροπίνη κάθε μέρα στο υγιές μάτι και δίνοντας την πλήρη διόρθωση το “καταδικάζουμε” για κοντά (penalization για κοντά). Ρίχνοντας ατροπίνη και υπερδιορθώνοντας κατά +3.00 διοπτρίες το “καταδικάζουμε” για μακριά (penalization για μακριά).

(3) Γυαλιά
Η χορήγηση γυαλιών είναι το πρώτο βήμα της θεραπευτικής αντιμετώπισης για να διορθωθεί κάθε διαθλαστική ανωμαλία και κυρίως η διαφορά μεταξύ των δύο ματιών. Η απλή διόρθωση της ανισομετρωπίας βελτιώνει κατά κανόνα την όραση του αμβλυωπικού ματιού και πολλές φορές αποκαθιστά την οπτική οξύτητα.

Πότε θα πρέπει να ξεκινήσει η θεραπεία;
Όσο πιο νωρίς τόσο το καλύτερο. Αν το παιδί είναι αρκετά μεγάλο για να καταλάβει, εξηγήστε του το λόγο του αποκλεισμού ή του ατροπινισμού. Αν είναι μικρό, βάλτε το αυτοκόλλητο κάλυμμα σε μια κούκλα για να το καταλάβει.

Για πόσο καιρό θα κάνει αυτή τη θεραπεία;
Η διάρκεια της θεραπείας διαφέρει ανάλογα με το παιδί. Σαν γενικός κανόνας, όσο μικρότερο είναι το παιδί και όσο λιγότερο τεμπέλικο είναι το αμβλυωπικό μάτι, τόσο πιο σύντομη θα είναι και η θεραπεία. Σε μικρά παιδιά η όραση μπορεί να βελτιωθεί πολύ γρήγορα. Συνεχίστε την κάλυψη για αρκετές εβδομάδες ή μήνες αφότου σταθεροποιηθεί η όραση και μην αμελείτε τα ραντεβού σας με τον οφθαλμίατρο. Είναι αναγκαία η στενή παρακολούθηση γιατί υπάρχει μια μικρή πιθανότητα το αμβλυωπικό μάτι να υποτροπιάσει.

Υπάρχουν παρενέργειες από τη θεραπεία;

Επειδή το “καλό” μάτι παραμένει κλειστό και δεν χρησιμοποιείται,περιστασιακά η οπτική οξύτητα μπορεί να μειωθεί αλλά συνήθως επανέρχεται στα φυσιολογικά επίπεδα μόλις το μάτι χρησιμοποιηθεί και πάλι.

Το δέρμα γύρω από τι καλυμμένο μάτι μπορεί να ερεθιστεί. Χρησιμοποιήστε διαφορετικά αυτοκόλλητα και διαφορετικού μεγέθους για να βοηθήσετε λίγο τα δέρμα να ανακουφιστεί.

Προσέξτε το παιδί σας όταν φοράει το κάλυμμα γιατί ο κίνδυνος ατυχημάτων είναι μεγαλύτερος όταν το παιδί βλέπει με ένα μάτι.
Απαγορέψτε επικίνδυνα παιχνίδια όπως το ποδήλατο και μη χάνετε την οπτική επαφή με το παιδί σας.

Μπορεί η θεραπεία της αμβλυωπίας να θεραπεύσει το στραβισμό;
Καλύπτοντας το αδύναμο μάτι βελτιώνουμε την όραση του αλλά όχι το στραβισμό. Όταν η όραση βελτιωθεί μπορούμε τότε να μιλήσουμε για τη θεραπεία του στραβισμού.

Τι είδους κάλυμμα πρέπει να χρησιμοποιήσω;
Το κάλυμμα θα πρέπει να είναι άνετο, να παραμένει σταθερό στη θέση του και να μην επιτρέπει στο παιδί να δει από την άκρη του. Θα πρέπει να τοποθετηθεί απευθείας στο δέρμα γύρω από τα μάτια. Δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται καλύμματα που στέκονται με ελαστικό κορδόνι (όπως του “πειρατή”). Καλύμματα που τοποθετούνται πάνω στα γυαλιά είναι μια εναλλακτική λύση, δεν είναι όμως καλή, αφού το παιδί συχνά βλέπει από την άκρη του ματιού του ή από το κάτω μέρος των γυαλιών του.

Και αν αφαιρεί συνέχεια το κάλυμμα;
Στα νεογέννητα προσπαθούμε να εφαρμόσουμε περισσότερες ταινίες από πάνω για να το σιγουρέψουμε. Αν οι ταινίες είναι λεπτές τύπου σελοφάν τότε είναι πιο δύσκολο να αφαιρεθούν. Αν το παιδί συνεχίζει να τις αφαιρεί, καλύψτε τα χεράκια του με γαντάκια όπως κάλτσες. Αποσπάστε την προσοχή σε μεγαλύτερα παιδιά. Τάξτε τους ένα δώρο για να τα παροτρύνεται να συνεχίσουν να φοράνε το αυτοκόλλητο.

Κάθε αρχή και δύσκολη και για εσάς και για το παιδί. Με τον καιρό και με συμβουλές και ενθάρρυνση από το γιατρό σας, η θεραπεία συνήθως πετυχαίνει.

Posted in Άρθρα and tagged , , .