Η Βιταμίνη Α και η υγεία των ματιών

Τι είναι η βιταμίνη Α;

Η βιταμίνη Α είναι στη πραγματικότητα ένας συνδυασμός συστατικών που παίζουν έναν σημαντικό ρόλο στην όραση, στην ανάπτυξη των κόκαλων και στην υγεία του ανοσοποιητικού συστήματος. Η βιταμίνη Α επίσης βοηθά στην υγεία του κερατοειδούς χιτώνα, των βλεννογόνων μεμβρανών και της επιδερμίδας προκειμένου η τελευταία να είναι ανθεκτική στα βακτήρια και στους ιούς, μειώνει τον κίνδυνο μόλυνσης των ματιών, των αναπνευστικών προβλημάτων και τον κίνδυνο εμφάνισης μολυσματικών ασθενειών.

  • Σε γενικές γραμμές υπάρχουν δυο τύποι βιταμίνης Α αναλόγως τον τύπο τροφής από τον οποίο προέρχεται: Η βιταμίνη Α από ζωικές τροφές ονομάζεται ρετινόλη . Αυτή η μορφή της βιταμίνης  Α μπορεί να χρησιμοποιηθεί απευθείας από τον οργανισμό. Τροφές που αποτελούν καλές πηγές ρετινόλης-βιταμίνης Α είναι το μοσχάρι, το συκώτι του κοτόπουλου, το τυρί και το πλήρες γάλα.
  • Η βιταμίνη Α που προέρχεται από πολύχρωμα φρούτα και λαχανικά είναι η λεγόμενη προβιταμίνη Α ή β-καροτενοειδές, η οποία μετατρέπεται σε ρετινόλη από τον οργανισμό με την πέψη της τροφής. Τροφές που αποτελούν καλές πηγές προβιταμίνης Α  είναι τα καρότα, οι γλυκοπατάτες, το σπανάκι, το λάχανο και τα πεπόνια. H βήτα καροτίνη είναι η πιο σημαντική και ευεργετική μορφή προβιταμίνης Α.

 

Τα ευεργητικά ωφέλη της βιταμίνης Α και της β-καροτίνης στα μάτια.

Η Βιταμίνη Α βοηθά στην προστασία της εξωτερικής επιφάνειας του ματιού (του κερατοειδούς) και είναι σημαντική για μια καλή όραση.

  • Μελέτες δείχνουν ότι κολλύρια-οφθαλμικές αλοιφές  με βιταμίνη  Α είναι αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση της ξηροφθαλμίας. Πράγματι, μια ερεύνα έδειξε ότι φθηνές οφθαλμικές αλοιφές που περιέχουν Βιταμίνη Α είναι το ίδιο ευεργετικές όπως και οι περισσότερο ακριβές σε κόστος σταγόνες που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του συνδρόμου της  ξηροφθαλμίας.

Οφθαλμικές αλοιφές με βιταμίνη Α έχουν  αποδειχτεί επίσης ευεργετικές για την αντιμετώπιση μιας συγκεκριμένου τύπου φλεγμονής του οφθαλμού γνωστή ως κερατοεπιπεφυκίτιδα του άνω σκληροκερατοειδικού ορίου.

  • Η βιταμίνη Α  σε συνδυασμό με άλλες αντιοξειδωτικές βιταμίνες, παίζει σημαντικό ρόλο στην μείωση του κινδύνου εμφάνισης της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας (AMD).

Υπό την αιγίδα της έρευνας για τις ασθένειες των ματιών που σχετίζονται με την ηλικία (AREDS) η οποία διεξήχθη από το Εθνικό Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο, άτομα με υψηλό ρίσκο εμφάνισης της ασθένειας που λάμβαναν καθημερινά προβιταμίνες οι οποίες περιείχαν βιταμίνη Α (με την μορφή της βήτα καροτίνης), βιταμίνη C, βιταμίνη Ε, ψευδάργυρο και χαλκό εμφάνισαν μείωση του κινδύνου καλπάζουσας AMD κατά 25% εντός μιας περιόδου παρακολούθησης 6 ετών.

  • Επιπλέον, έχει αποδειχτεί ότι ο συνδυασμός Βιταμίνης Α και λουτεΐνης μπορεί να παρατείνει την όραση σε άτομα που υποφέρουν από μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια (RP).

Μια πρόσφατη έρευνα τεσσάρων ετών που διεξήχθη από ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ και άλλων επιφανών πανεπιστημίων ανακάλυψε ότι άτομα που έπασχαν από μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια και λάμβαναν καθημερινά συμπληρώματα διατροφής με Βιταμίνη Α (15,000 IU) και λουτεΐνη (12mg) , έδειξαν επιβράδυνση της απώλειας της περιφερειακής όρασης συγκριτικά με τα άτομα που δεν λάμβαναν αυτά τα συνδυαστικά συμπληρώματα διατροφής.

  • Στις αρχές του 2011, ερευνητές του Ιατρικού Κέντρου του Πανεπιστημίου Columbia  (Νέα Υόρκη) ανακάλυψαν ότι μια σύνθετη, διαφοροποιημένη μορφή Βιταμίνης Α είναι πιθανό να επιβραδύνει την ανάπτυξη της ασθένειας Stargardt’s, μια κληρονομική ασθένεια των ματιών που προκαλεί σοβαρή απώλεια της όρασης σε νεαρά άτομα.

Όταν δόθηκε σε ποντίκια με το ίδιο γενετικό ελάττωμα όπως των ανθρώπων που πάσχουν από τη νόσο Stargard (γνωστή και ως νεανική εκφύλιση της ωχράς κηλίδας), η συνθετική βιταμίνη Α ανέστειλε την ανάπτυξη εναποθέσεων στον αμφιβληστροειδή χιτώνα γνωστά ως vitamin A dimmers, τα οποία σχετίζονται με εκφυλιστικές μεταλλαγές και απώλεια της όρασης.

Το Εθνικό Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο επιδότησε με επιπλέον 1.25 εκατομμύρια δολάρια τους ερευνητές για να ερευνήσουν περαιτέρω την συνδετική σχέση ανάμεσα στα διμερή Βιταμίνης A και στις διάφορες μορφές εκφύλισης της ωχράς κηλίδας. Τα αποτελέσματα της εν λόγω έρευνας μπορεί να οδηγήσουν σε νέες προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση αυτών των ασθενειών.

  • Επιπλέον, η Alkeus Pharmaceuticals (Cambridge Mass) έδωσε άδεια για ορισμένα ερευνητικά πρωτόκολλα του Πανεπιστημίου Columbia και  σχεδιάζει να λανσάρει κλινικές δοκιμές για την αντιμετώπιση της ασθένειας Stargardt’s και της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας μέσω της διαφοροποιημένης Βιταμίνης Α στο άμεσο μέλλον.

Η έλλειψη της βιταμίνης Α

Η έλλειψη της Βιταμίνης Α είναι σπάνια στον ανεπτυγμένο κόσμο αλλά είναι σύνηθες φαινόμενο στις φτωχές και υπό ανάπτυξη χώρες. Υπολογίζεται ότι 250.000 με 500.000 υποσιτισμένα παιδιά παγκοσμίως χάνουν την όραση τους λόγω έλλειψης Βιταμίνης Α κάθε χρόνο γεγονός το οποίο θα μπορούσε να αποφευχθεί με την εφαρμογή μιας καλής διατροφής.

Ένα από τα πρώτα συμπτώματα έλλειψης της βιταμίνης Α είναι η νυχτερινή τύφλωση. Στην Αρχαία Αίγυπτο, είχε ανακαλυφθεί ότι η νυχτερινή τύφλωση μπορούσε να θεραπευθεί με την κατανάλωση συκωτιού, το οποίο αργότερα αποδείχτηκε ότι είναι πλούσιο σε Βιταμίνη Α. Η έλλειψη της Βιταμίνης Α προκαλεί αφυδάτωση του κερατοειδούς χιτώνα, που οδηγεί στην θόλωση του μπροστινού μέρους του ματιού, έλκη του κερατοειδούς και απώλεια της όρασης.

Η έλλειψη της Βιταμίνης Α επίσης προκαλεί βλάβη του αμφιβληστροειδούς χιτώνα η οποία επίσης συμβάλλει στην τύφλωση. Η έλλειψη της μπορεί επίσης να οδηγήσει σε θάνατο από μολύνσεις του αναπνευστικού και από άλλες μολύνσεις καθώς η Βιταμίνη Α είναι επίσης σημαντική για την αντίσταση σε μολύνσεις και για την υγεία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Βιταμίνη Α – καθημερινή αξία

Ο όρος της καθημερινής αξίας (Daily Value-DV) αναπτύχθηκε προκειμένου να βοηθήσει τους καταναλωτές να καταλάβουν εάν μια τροφή περιέχει λιγότερα ή περισσότερα θρεπτικά στοιχεία, βασιζόμενη στην Συνιστώμενη Ημερήσια Πρόσληψη (ΣΗΠ). Η ΣΗΠ είναι η μέση ημερήσια διαιτητική πρόσληψη ενός θρεπτικού συστατικού που επαρκεί για να καλύψει τις καθημερινές ανάγκες των περισσοτέρων ατόμων. Ενώ η ΣΗΠ είναι ένα χρήσιμο σημείο αναφοράς, πολλοί οφθαλμίατροι συστήνουν υψηλότερη ημερήσια πρόσληψη ορισμένων βιταμινών και ιχνοστοιχείων σε άτομα αυξημένου κινδύνου να αναπτύξουν προβλήματα οράσεως. Το DV για την Βιταμίνη Α είναι 5.000 IU.

Οι παρακάτω πίνακες παρουσιάζουν τα ποσοστά καθημερινής αξίας- DV για τις περισσότερες τροφές πλούσιες σε Βιταμίνη Α.

Τροφές με βιταμίνη Α (φυτικές τροφές)

Φαγητό Vitamin A (IU)%DV
Χυμός καρότου (ένα φλυτζάνι) 45,133902.6
Pumpkin (Ι φλυτζάνι) 38,129762.6
Γλυκοπατάτα(μαγειρεμένη,μια πατάτα) 28,058561.2
Καρότα (μαγειρεμένα, ένα φλυτζάνι) 26,571531.4
Καρότα (ακατέργαστο, ένα φλυτζάνι) 12,028 240.6
Σπανάκι (ακατέργαστο, ένα φλυτζάνι) 2,81356.3
Πεπόνι (1/8 πεπονιού) 2,33446.7

Source: USDA National Nutrient Database for Standard Reference, Release 22 (2009)

Τροφές με βιταμίνη Α (ζωικές τροφές)

Φαγητό Vitamin A (IU)%DV
Μοσχαρίσιο συκώτι (85 gr)45,133902.6
Χοιρινό συκώτι (2 λεπτές φέτες)38,129762.6
Συκώτι από κοτόπουλο (1 κομμάτι)28,058561.2
Γάλα πλήρες (1 ποτήρι)26,571531.4
Βούτηρο (1 κουταλιά) 12,028 240.6

Source: USDA National Nutrient Database for Standard Reference, Release 22 (2009)

Posted in Άρθρα and tagged , .