Τι χρώμα θα είναι τα μάτια του παιδιού μου;

Tο χρώμα των ματιών είναι ένα γενετικό γνώρισμα που συχνά συναρπάζει τους γονείς καθώς το παιδί αναπτύσσεται. Θα είναι τα μάτια του παιδιού μου μαύρα, καφέ, μπλε, γκρι, πράσινα, φουντουκί ή κάποιος συνδυασμός αυτών των χρωμάτων;

Που οφείλεται τα χρώμα των ματιών;

Το έγχρωμο τμήμα του οφθαλμού οφείλεται στην ίριδα, η οποία έχει μια χρωστική που καθορίζει το χρώμα των ματιών μας. Η ίριδα είναι ένα διάφραγμα μπροστά από το φακό του ματιού με μια οπή στο κέντρο που ονομάζεται κόρη. Είναι δύο οι δομές της ίριδας που καθορίζουν το χρώμα των ματιών: το επιθήλιο και το στρώμα. Το χρώμα των ματιών εξαρτάται από την ποσότητα της χρωστικής(μελανίνη) που περιέχει το επιθήλιο και το στρώμα καθώς και από την πυκνότητα των κυττάρων του στρώματος.

Ποια είναι τα γονίδια που καθορίζουν το χρώμα των ματιών;

Τρία είναι τα κυρίως γονίδια που αφορούν το χρώμα των ματιών: το OCA2 το SLC24A4 και το TYR. Ο γενετιστής Rick Sturm στο πανεπιστήμιο Queensland επισημαίνει όμως την ασάφεια της γενετικής στο καθορισμό του χρώματος των ματιών και συνοψίζει:

Αυτή η πολυγονιδιακή συμπεριφορά του φαινοτύπου είναι που κάνει το χρώμα των ματιών τόσο απρόβλεπτο. Αρκεί μια μόνο μετάλλαξη σε ένα νουκλεοτίδιο (SNPs-single nucleotide polymorphisms) ενός γονιδίου για να αλλάξει το χρώμα των ματιών.

Διάφοροι πολυμορφισμοί (SNPs) στο γονίδιο OCA2 ελέγχουν την έκφραση του γονιδίου αυτού από το μπλέ έως το πράσινο καθώς και το χρώμα των μαλλιών και του δέρματος. Μεταλλαγές στο γονίδιο HERC2 ένα γονίδιο που ελέγχει την έκφραση του OCA2,ευθύνονται μερικώς για τα γαλανά μάτια και πιο συγκεκριμένα το 62% των ανθρώπων με γαλανά μάτια μεταφέρουν την ακολουθία SNP ‘TGT’ σε όλες τις τρεις θέσεις και στα 2 αντίγραφα του γονιδίου.

Γιατί τα μωρά γεννούνται με γαλάζια μάτια;

Τα περισσότερα μωρά γεννιούνται με ανοιχτόχρωμα μάτια που μπορεί να σκουρύνουν μέσα στα τρία πρώτα χρόνια της ζωής τους. Αυτό γίνεται διότι η μελανίνη, μια καφέ χρωστική, είναι απούσα κατά τη γέννηση και αναπτύσσεται καθώς το μωρό μεγαλώνει.

Όπως το δέρμα έτσι και τα μάτια χρειάζονται φως για να παραχθεί μελανίνη και να αρχίσουν να σκουραίνουν. Όσο μεγαλύτερη είναι η ποσότητα της μελανίνης που παράγεται όταν το νεογνό εκτεθεί στο φώς τόσο πιο σκούρο θα είναι το χρώμα των ματιών του.

Πότε οριστικοποιείται το χρώμα των ματιών του μωρού;

Το χρώμα των ματιών αλλάζει καθώς τα μωρά μεγαλώνουν και συνήθως σταθεροποιείται στην ηλικία των 3-6 μηνών χωρίς αυτό να σημαίνει ότι αλλαγές στο χρώμα της ίριδας δεν μπορεί να συμβούν και αργότερα μέσα στα πρώτα 3 χρόνια. Συνήθως όμως μέσα στους εννέα πρώτους μήνες έχει σταθεροποιηθεί το χρώμα των ματιών.

Είναι ανησυχητικό αν το παιδί μου έχει διαφορετικό χρώμα στα δυο του μάτια;

Υπάρχουν παιδιά που γεννιούνται με διαφορετικό χρώμα ματιών (ετεροχρωμία ίριδος).Αυτό συνήθως προκαλείται από ελαττωματικές αναπτυξιακές μορφές μεταφοράς χρωστικής, από τοπικά τραύματα στη μήτρα, ή από καλοήθης γενετικές διαταραχές.

Άλλες αιτίες μπορεί να είναι οι φλεγμονές, οι φακίδες (διάχυτη σπίλος της ίριδας) ή το σύνδρομο Horner. Eίναι σημαντικό να γίνει μια οφθαλμολογική εξέταση νωρίς για να βεβαιωθείτε ότι τίποτα σοβαρό δεν συντρέχει και το “τίποτα σοβαρό” είναι η πιο κοινή διαπίστωση.

 

Μπορεί να προβλεφτεί το χρώμα των ματιών;

Ολλανδοί ερευνητές στο Rotterdam που εργάζονται πάνω στο χρώμα των ματιών ανακοίνωσαν το 2009 ότι με εξελιγμένες αναλύσεις του DNA μπορούν να προβλέψουν με ακρίβεια 90% αν τα παιδιά θα έχουν καφέ ή μπλε μάτια.

Το Μάιο του 2010, η ίδια ομάδα ερευνητών ανακοίνωσαν ότι ήταν κοντά στη πρόβλεψη ακόμα και της μεταβλητής των χρωμάτων μέσω ανάλυσης DNA και στη νέα κατανόηση του πώς η γενετική καθορίζει το χρώμα των ματιών. Οι ερευνητές ελπίζουν ότι τα αποτελέσματα αυτά μπορεί να βρουν εφαρμογή στην ιατροδικαστική έρευνα, όταν ανακτηθεί το DNA και δώσει στοιχεία για την πραγματική εμφάνιση των υπόπτων.

Αλλάζουν χρώμα τα μάτια;

Η ίριδα είναι ένας μυς που διαστέλλεται και συστέλλεται για τον ελέγξει το μέγεθος της κόρης. Η κόρη μεγαλώνει σε αμυδρό φωτισμό και μικραίνει σε έντονο φωτισμό. Μικραίνει όταν εστιάζουμε σε κοντινά αντικείμενα, όπως για παράδειγμα όταν διαβάζουμε ένα βιβλίο.

Αλλάζοντας το μέγεθος της κόρης οι χρωστικές ουσίες της ίριδας συμπιέζονται ή εξαπλώνονται, αλλάζοντας λίγο το χρώμα ματιών.

Ορισμένα συναισθήματα μπορεί να αλλάξουν τόσο το μέγεθος της κόρης όσο και το χρώμα της ίριδας. Γι ‘αυτό μερικοί άνθρωποι λένε ότι τα μάτια τους αλλάζουν χρώμα όταν είναι θυμωμένοι ή ερωτευμένοι….

Το χρώμα των ματιών μπορεί επίσης να αλλάξει με την ηλικία. Αυτό συμβαίνει σε 10-15% του καυκασιανού πληθυσμού ιδίως στα άτομα με ανοιχτά χρώματα. Αν αυτό οφείλεται σε ορμονικές αλλαγές στο σώμα ή χημικές αντιδράσεις πρέπει να αποδειχθεί.

Προσέξτε όμως, εάν ένα μάτι αλλάξει απότομα χρώμα, όπως από καφέ σε πράσινο ή από μπλε σε καφέ είναι σημαντικό να επισκεφτείτε τον οφθαλμίατρο σας. Η αλλαγή του χρώματος των ματιών σε ένα ενήλικα μπορεί να είναι ένα προειδοποιητικό σημάδι ορισμένων ασθενειών, όπως η ιριδοκυκλίτιδα, η ετεροχρωμία του Fuchs, το σύνδρομο Horner ή το χρωστικό γλαύκωμα.

Αν έχετε γλαύκωμα και χρησιμοποιείτε ανάλογα της προσταγλαντίνης τότε πιθανόν να σκουρύνει και το χρώμα των ματιών σας και αυτό θα πρέπει να το γνωρίζετε ιδίως αν έχετε ανοιχτόχρωμες ίριδες.

Τι χρώμα θα είναι τα μάτια του μωρού μου;

Αν και οι δύο γονείς έχετε καστανά μάτια, είναι πολύ πιθανό ότι και το παιδί σας θα έχει και αυτό καστανά μάτια. Τα πιο σκούρα μάτια έχουν την τάση να κυριαρχούν, έτσι το καφέ υπερτερεί έναντι του πράσινου και το πράσινο έναντι του μπλε.

Ωστόσο, εάν ένας γονέας έχει καφέ μάτια και ο άλλος μπλε η μίξη δεν είναι απαραίτητο ότι θα δώσει μάτια καφέ. Η αντίληψη ότι το καφέ είναι «κυρίαρχο» και το μπλε «υποτελές» είναι πλέον απαρχαιωμένη.

Έτσι λοιπόν τα παιδιά μπορεί να έχουν εντελώς διαφορετικά μάτια από τους γονείς τους. Το πώς το χρώμα των ματιών κληρονομείται είναι πολύ πιο πολύπλοκο από ότι πιστευόταν όταν παλαιότερα είχαν κατασκευαστεί διαγράμματα που υποτίθεται ότι μπορούσαν να προβλέψουν το χρώμα των ματιών των παιδιών με βάση το χρώμα των ματιών των γονέων τους. Η κλασική μεντελική μετάδοση των γονιδίων δεν ισχύει για το χρώμα των ματιών.

Είναι αλήθεια ότι τα ανοιχτόχρωμα μάτια είναι πιο ευαίσθητα;

Άνθρωποι με ανοιχτόχρωμα μάτια έχει βρεθεί ότι έχουν αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης μιας πάθησης που αφορά το κέντρο της όρασης και ονομάζεται ηλικιακή εκφύλισης της ωχράς κηλίδας (ΗΕΩ). Επίσης, η ίδια η εξέλιξη της πάθησης είναι ταχύτερη σε αυτούς από ότι σε άλλους με σκουρόχρωμα μάτια. Αυξημένος κίνδυνος μελανώματος έχει επίσης βρεθεί σε άτομα με μπλε, πράσινα ή γκρι μάτια.

Δεν είναι όμως όλα <κακά> για τους ανθρώπους με ανοιχτόχρωμες ίριδες: μια μελέτη το 2000 αναφέρει ότι άνθρωποι με καφέ- σκούρες ίριδες έχουν μεγαλύτερη πιθανότητα να αναπτύξουν καταρράκτη από ότι αυτοί με ανοιχτόχρωμες ίριδες και για αυτό θα πρέπει να προστατεύουν εξίσου τα μάτια τους από τον ήλιο.

Posted in Άρθρα and tagged , .