Ετικέτα: βιταμίνες

Η Βιταμίνη Α και η υγεία των ματιών

Η βιταμίνη Α είναι στη πραγματικότητα ένας συνδυασμός συστατικών που παίζουν έναν σημαντικό ρόλο στην όραση, στην ανάπτυξη των κόκαλων και στην υγεία του ανοσοποιητικού συστήματος. Η βιταμίνη Α επίσης βοηθά στην υγεία του κερατοειδούς χιτώνα, των βλεννογόνων μεμβρανών και της επιδερμίδας προκειμένου η τελευταία να είναι ανθεκτική στα βακτήρια και στους ιούς, μειώνει τον κίνδυνο μόλυνσης των ματιών, των αναπνευστικών προβλημάτων και τον κίνδυνο εμφάνισης μολυσματικών ασθενειών.

Σε γενικές γραμμές υπάρχουν δυο τύποι βιταμίνης Α αναλόγως τον τύπο τροφής από τον οποίο προέρχεται: Η βιταμίνη Α από ζωικές τροφές ονομάζεται ρετινόλη. Αυτή η μορφή της βιταμίνης  Α μπορεί να χρησιμοποιηθεί απευθείας από τον οργανισμό. Τροφές που αποτελούν καλές πηγές ρετινόλης-βιταμίνης Α είναι το μοσχάρι, το συκώτι του κοτόπουλου, το τυρί και το πλήρες γάλα.

Η βιταμίνη Α που προέρχεται από πολύχρωμα φρούτα και λαχανικά είναι η λεγόμενη προβιταμίνη Α ή β-καροτενοειδές, η οποία μετατρέπεται σε ρετινόλη από τον οργανισμό με την πέψη της τροφής. Τροφές που αποτελούν καλές πηγές προβιταμίνης Α  είναι τα καρότα, οι γλυκοπατάτες, το σπανάκι, το λάχανο και τα πεπόνια. H βήτα καροτίνη είναι η πιο σημαντική και ευεργετική μορφή προβιταμίνης Α.

 

Τα ευεργητικά ωφέλη της βιταμίνης Α και της β-καροτίνης στα μάτια.

Η Βιταμίνη Α βοηθά στην προστασία της εξωτερικής επιφάνειας του ματιού (του κερατοειδούς) και είναι σημαντική για μια καλή όραση.

Μελέτες δείχνουν ότι κολλύρια-οφθαλμικές αλοιφές  με βιταμίνη  Α είναι αποτελεσματικά για την αντιμετώπιση της ξηροφθαλμίας. Πράγματι, μια ερεύνα έδειξε ότι φθηνές οφθαλμικές αλοιφές που περιέχουν Βιταμίνη Α είναι το ίδιο ευεργετικές όπως και οι περισσότερο ακριβές σε κόστος σταγόνες που χρησιμοποιούνται για την αντιμετώπιση του συνδρόμου της  ξηροφθαλμίας.

Οφθαλμικές αλοιφές με βιταμίνη Α έχουν  αποδειχτεί επίσης ευεργετικές για την αντιμετώπιση μιας συγκεκριμένου τύπου φλεγμονής του οφθαλμού γνωστή ως κερατοεπιπεφυκίτιδα του άνω σκληροκερατοειδικού ορίου. Η βιταμίνη Α  σε συνδυασμό με άλλες αντιοξειδωτικές βιταμίνες, παίζει σημαντικό ρόλο στην μείωση του κινδύνου εμφάνισης της ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας (AMD).

Υπό την αιγίδα της έρευνας για τις ασθένειες των ματιών που σχετίζονται με την ηλικία (AREDS) η οποία διεξήχθη από το Εθνικό Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο, άτομα με υψηλό ρίσκο εμφάνισης της ασθένειας που λάμβαναν καθημερινά προβιταμίνες οι οποίες περιείχαν βιταμίνη Α (με την μορφή της βήτα καροτίνης), βιταμίνη C, βιταμίνη Ε, ψευδάργυρο και χαλκό εμφάνισαν μείωση του κινδύνου καλπάζουσας AMD κατά 25% εντός μιας περιόδου παρακολούθησης 6 ετών.

Επιπλέον, έχει αποδειχτεί ότι ο συνδυασμός Βιταμίνης Α και λουτεΐνης μπορεί να παρατείνει την όραση σε άτομα που υποφέρουν από μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια (RP).

Μια πρόσφατη έρευνα τεσσάρων ετών που διεξήχθη από ερευνητές της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου του Χάρβαρντ και άλλων επιφανών πανεπιστημίων ανακάλυψε ότι άτομα που έπασχαν από μελαγχρωστική αμφιβληστροειδοπάθεια και λάμβαναν καθημερινά συμπληρώματα διατροφής με Βιταμίνη Α (15,000 IU) και λουτεΐνη (12mg) , έδειξαν επιβράδυνση της απώλειας της περιφερειακής όρασης συγκριτικά με τα άτομα που δεν λάμβαναν αυτά τα συνδυαστικά συμπληρώματα διατροφής.

Στις αρχές του 2011, ερευνητές του Ιατρικού Κέντρου του Πανεπιστημίου Columbia  (Νέα Υόρκη) ανακάλυψαν ότι μια σύνθετη, διαφοροποιημένη μορφή Βιταμίνης Α είναι πιθανό να επιβραδύνει την ανάπτυξη της ασθένειας Stargardt’s, μια κληρονομική ασθένεια των ματιών που προκαλεί σοβαρή απώλεια της όρασης σε νεαρά άτομα.

Όταν δόθηκε σε ποντίκια με το ίδιο γενετικό ελάττωμα όπως των ανθρώπων που πάσχουν από τη νόσο Stargard (γνωστή και ως νεανική εκφύλιση της ωχράς κηλίδας), η συνθετική βιταμίνη Α ανέστειλε την ανάπτυξη εναποθέσεων στον αμφιβληστροειδή χιτώνα γνωστά ως vitamin A dimmers, τα οποία σχετίζονται με εκφυλιστικές μεταλλαγές και απώλεια της όρασης.

Το Εθνικό Οφθαλμολογικό Ινστιτούτο επιδότησε με επιπλέον 1.25 εκατομμύρια δολάρια τους ερευνητές για να ερευνήσουν περαιτέρω την συνδετική σχέση ανάμεσα στα διμερή Βιταμίνης A και στις διάφορες μορφές εκφύλισης της ωχράς κηλίδας. Τα αποτελέσματα της εν λόγω έρευνας μπορεί να οδηγήσουν σε νέες προσεγγίσεις για την αντιμετώπιση αυτών των ασθενειών.

Επιπλέον, η Alkeus Pharmaceuticals (Cambridge Mass) έδωσε άδεια για ορισμένα ερευνητικά πρωτόκολλα του Πανεπιστημίου Columbia και  σχεδιάζει να λανσάρει κλινικές δοκιμές για την αντιμετώπιση της ασθένειας Stargardt’s και της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας μέσω της διαφοροποιημένης Βιταμίνης Α στο άμεσο μέλλον.

Η έλλειψη της βιταμίνης Α

Η έλλειψη της Βιταμίνης Α είναι σπάνια στον ανεπτυγμένο κόσμο αλλά είναι σύνηθες φαινόμενο στις φτωχές και υπό ανάπτυξη χώρες. Υπολογίζεται ότι 250.000 με 500.000 υποσιτισμένα παιδιά παγκοσμίως χάνουν την όραση τους λόγω έλλειψης Βιταμίνης Α κάθε χρόνο γεγονός το οποίο θα μπορούσε να αποφευχθεί με την εφαρμογή μιας καλής διατροφής.

Ένα από τα πρώτα συμπτώματα έλλειψης της βιταμίνης Α είναι η νυχτερινή τύφλωση. Στην Αρχαία Αίγυπτο, είχε ανακαλυφθεί ότι η νυχτερινή τύφλωση μπορούσε να θεραπευθεί με την κατανάλωση συκωτιού, το οποίο αργότερα αποδείχτηκε ότι είναι πλούσιο σε Βιταμίνη Α. Η έλλειψη της Βιταμίνης Α προκαλεί αφυδάτωση του κερατοειδούς χιτώνα, που οδηγεί στην θόλωση του μπροστινού μέρους του ματιού, έλκη του κερατοειδούς και απώλεια της όρασης.

Η έλλειψη της Βιταμίνης Α επίσης προκαλεί βλάβη του αμφιβληστροειδούς χιτώνα η οποία επίσης συμβάλλει στην τύφλωση. Η έλλειψη της μπορεί επίσης να οδηγήσει σε θάνατο από μολύνσεις του αναπνευστικού και από άλλες μολύνσεις καθώς η Βιταμίνη Α είναι επίσης σημαντική για την αντίσταση σε μολύνσεις και για την υγεία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Βιταμίνη Α – καθημερινή αξία

Ο όρος της καθημερινής αξίας (Daily Value-DV) αναπτύχθηκε προκειμένου να βοηθήσει τους καταναλωτές να καταλάβουν εάν μια τροφή περιέχει λιγότερα ή περισσότερα θρεπτικά στοιχεία, βασιζόμενη στην Συνιστώμενη Ημερήσια Πρόσληψη (ΣΗΠ). Η ΣΗΠ είναι η μέση ημερήσια διαιτητική πρόσληψη ενός θρεπτικού συστατικού που επαρκεί για να καλύψει τις καθημερινές ανάγκες των περισσοτέρων ατόμων. Ενώ η ΣΗΠ είναι ένα χρήσιμο σημείο αναφοράς, πολλοί οφθαλμίατροι συστήνουν υψηλότερη ημερήσια πρόσληψη ορισμένων βιταμινών και ιχνοστοιχείων σε άτομα αυξημένου κινδύνου να αναπτύξουν προβλήματα οράσεως. Το DV για την Βιταμίνη Α είναι 5.000 IU.

Η Βιταμίνη Α που προέρχεται από ζωικές τροφές δεν διαλύεται στο νερό και για αυτό τον λόγο δεν αποβάλλεται εύκολα από τον οργανισμό. Αντίθετα, αποθηκεύεται στο σωματικό λίπος και εάν καταναλωθεί σε μεγάλες ποσότητες μπορεί να συσσωρευτεί στο σώμα και να είναι τοξική. H β-καροτίνη (προβιταμίνη Α) που βρίσκεται στα φρούτα και στα λαχανικά, δεν ενέχει τον ίδιο κίνδυνο τοξικότητας με την Βιταμίνη Α. Αυτό το συστατικό διαλύεται στο νερό και αποβάλλεται εύκολα από τον οργανισμό για αυτό και η τοξικότητα της Βιταμίνης Α που προέρχεται από λαχανικά και φρούτα είναι σπάνια.

Περιπτώσεις μακροπρόθεσμης καθημερινής κατανάλωσης Βιταμίνης Α που ξεπερνά τα παραπάνω επιτρεπτά όρια, μπορεί να οδηγήσει σε τοξικές αντιδράσεις και ενδεχομένως σε γενετικές ανωμαλίες, ανωμαλίες του ήπατος, μειωμένη οστική πυκνότητα που μπορεί να οδηγήσει σε οστεοπόρωση και διαταραχές του κεντρικού νευρικού συστήματος.

Βιταμίνη Ε και μεταλλικά στοιχεία: τροφή για τα μάτια σας από ξηρούς καρπούς.

Η βιταμίνη Ε είναι ένα ισχυρό αντιοξειδωτικό που βοηθά στην προστασία των μεμβρανών των κυττάρων όλου του σώματος ενάντια σε ζημιές που προκαλούνται από μεταβολικά προϊόντα γνωστά ως ελεύθερες ρίζες.

Οι επιβλαβείς ελεύθερες ρίζες προέρχονται από την έκθεση του οργανισμού σε περιβαλλοντολογικούς ρύπους, συμπεριλαμβανομένου του καπνού από το τσιγάρο.

Ο ορός βιταμίνη Ε δεν περιγράφει μόνο μια ουσία, αλλά μια ομάδα 8 συστατικών που είναι γνώστες ως τοκοφερόλες και τοκοτριενόλες. Η άλφα-τοκοφερόλη είναι η πιο δραστική μορφή βιταμίνης Ε. Φυσικές μορφές βιταμίνης Ε είναι διακριτές με το πρόθεμα d (d-α- τοκοφερόλη), η συνθετική βιταμίνη Ε έχει dl-πρόθεμα (dl-α-τοκοφερόλη). Η φυσική βιταμίνη Ε (οι φόρμες d) είναι περισσότερο ευεργετικές για τα μάτια και τον οργανισμό από τις συνθετικές βιταμίνες Ε (φόρμα  dl).

Τα οφέλη της βιταμίνης Ε στους οφθαλμούς

Οι μελέτες αναφέρουν ότι η βιταμίνη Ε πιθανότατα βοηθά στην πρόληψη εμφάνισης καταρράκτη και ίσως και στην πρόληψη της εκφύλισης της ωχράς κηλίδας (AMD).

Η μελέτη AREDS  στην οποία συμμετείχαν σχεδόν 5.000 άτομα, αναφέρει 25% μειωμένη πιθανότητα εμφάνισης προχωρημένου σταδίου υγράς μορφής ηλικιακής εκφύλισης της ωχράς κηλίδας (AMD), όταν τα άτομα λάμβαναν μια διατροφική φόρμουλα που περιείχε βιταμίνη Ε.

Το συμπλήρωμα διατροφής της AREDS περιείχε 400 διεθνείς μονάδες (International Units-IU) βιταμίνης Ε, καθώς επίσης και μεγάλη ποσότητα βιταμίνης Α με την μορφή της βήτα-καροτίνης, βιταμίνη C και ψευδάργυρο.

Πολλοί οφθαλμίατροι, στηριζόμενοι στην AREDS και σε άλλες διατροφικές μελέτες , συνιστούν την κατανάλωση καθημερινής πολυβιταμίνης που περιέχει έως και 400IU βιταμίνης Ε σε συνδυασμό με άλλα αντιοξειδωτικά, ως μέρος της πρόληψης ενάντια σε ηλικιακές παθήσεις του οφθαλμού.

Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι η βιταμίνη Ε μπορεί να παίξει έναν σημαντικό ρόλο στην πρόληψη του καταρράκτη:

  • Σε μια ευρεία και μακρόχρονη έρευνα που έγινε σε περισσότερους από 3.000 ενήλικες (ηλικίας 43-86 χρονών) στο Wisconsin, η πιθανότητα εμφάνισης καταρράκτη εντός 5 χρόνων μειώθηκε κατά 60% στα άτομα που κατανάλωναν προβιταμίνες ή οποιαδήποτε συμπλήρωμα διατροφής που περιείχε βιταμίνη Ε ή βιταμίνη C για παραπάνω από 10 χρόνια,  σε σύγκριση με άτομα που δεν κατανάλωναν αυτά τα συμπληρώματα διατροφής.
  • Σε μια μελέτη του 2008 η οποία εκτίμησε την διατροφική κατανάλωση 35.000 γυναικών, οι γυναίκες των οποίων η διατροφή (συμπεριλαμβανόμενων συμπληρωμάτων διατροφής ) είχε υψηλότερα επίπεδα λουτεΐνης και βιταμίνης Ε, είχαν χαμηλότερο σχετικό ρίσκο εμφάνισης καταρράκτη σε σύγκριση με τις γυναίκες των οποίων η διατροφή περιείχε χαμηλότερο επίπεδο-κατά 20%- των θρεπτικών αυτών στοιχείων.

Παρά ταύτα άλλες μελέτες δείχνουν αντικρουόμενα στοιχεία και ενδεχομένως χρειάζεται περισσότερη ερεύνα πριν καταλήξουμε σε ένα ξεκάθαρο συμπέρασμα.

Πόση βιταμίνη Ε χρειαζόμαστε;

Η συνιστώμενη καθημερινή επιτρεπτή δόση (RDA) για ενήλικες και παιδιά ηλικίας 14 χρονών και άνω είναι 15mg την ημέρα (22.5 IU). Για τις γυναίκες που θηλάζουν, η RDA είναι 19 mg (28.5 IU). Εάν είστε καπνιστής χρειάζεστε περισσότερη βιταμίνη Ε (όπως και βιταμίνη Α).

Ηλιόσποροι και ξηροί καρποί είναι οι καλύτερες πηγές βιταμίνης Ε.

Επειδή η βιταμίνη Ε είναι διαλυτή στο λίπος μπορεί να συσσωρευτεί στο σώμα και να προκαλέσει ανεπιθύμητες παρενέργειες εάν λαμβάνεται σε μεγάλες ποσότητες. Η ανωτάτη δόση της φυσικής βιταμίνης Ε (d-alpha- tocopherol) για τους ενήλικες είναι 1.500 IU. (Η ανωτάτη δόση για τις βιταμίνες έχει διαμορφωθεί από το Ινστιτούτο Ιατρικής της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ).

Εάν λαμβάνεται σε μεγάλες δόσεις, η βιταμίνη Ε μπορεί να εμπλακεί αρνητικά στη διαδικασία πήξης του αίματος, θέτοντας σε σοβαρό κίνδυνο  άτομα που λαμβάνουν αντιπηκτικά για συγκεκριμένες ασθένειες.

Τα μεταλλικά στοιχεία βοηθούν το σώμα μας να απορροφήσει τις αντιοξειδωτικές ουσίες

Σημαντικά μεταλλικά στοιχεία για τα μάτια είναι ο ψευδάργυρος και το σελήνιο.

O ψευδάργυρος βοηθά στην απορρόφηση της βιταμίνης Α από τον οργανισμό καθώς επίσης και στην μείωση του αριθμού ελεύθερων ριζών.

Ο ψευδάργυρος έχει αποδεχτεί επίσης ότι συμβάλλει στη προστασία ενάντια στην εκφύλιση της ωχράς κηλίδας και τη νυχτερινή τυφλώση.

Τροφές πλούσιες σε ψευδάργυρο είναι τα στρείδια και άλλες θαλασσινές τροφές, το μοσχάρι, τα αυγά και τα μαύρα φασόλια. Παρόλο που ο ψευδάργυρος είναι ζωτικός για την υγεία μας λαμβανόμενος με μέτρο, όταν καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες μπορεί επηρεάσει τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.

Το σελήνιο είναι ένα μεταλλικό στοιχείο που βοηθά στην απορρόφηση της βιταμίνης Ε από το σώμα. Τροφές πλούσιες σε σελήνιο είναι τα βραζιλιάνικια φιστίκια, τα στρείδια και λοιπά  θαλασσινά.